zaman

Wiktionary saytından
Jump to navigation Jump to search

[redaktə]

İsim[redaktə]

İsim Tək Cəm
Adlıq halı zaman zamanlar
Yiyəlik halı zamanın zamanların
Yönlük halı zamana zamanlara
Təsirlik halı zamanı zamanları
Yerlik halı zamanda zamanlarda
Çıxışlıq halı zamandan zamanlardan

Flag of Azerbaijan.svg azərbaycanca: zaman

Open book 01.svg Etimologiya : Ərəbcə زمان (zama:n(un)

Hyph.png Heca : za-man

Wikt rei-artur3.svg Transkripsiya (BFƏ) : [zɑˈmɑn]

(file)

Ico libri.png Mənalar :

1. Vaxt, müddət.
  • O hadisədən çox zaman keçdi.
  • – Unudubsan məni xeyli zamandı. Aşıq Ələsgər.
  • [Birinci əyan:] Bu qədər zaman paytaxtdan ayrıldığı heç yox idi... Ü.Hacıbəyov.
  • Aradan üç aya qədər bir zaman keçmişdi. S.Hüseyn.
  • [Beyrək] zamanın yetişdiyini görüb yumruğunu masaya çırpdı. M.Rzaquluzadə.
2. Adətən feillərdən sonra – bir hadisənin, işin baş verdiyi və ya baş vermiş olduğu vaxtı, anı bildirir.
  • O, danışdığı zaman mən getmişdim.
  • Keçəl Həmzə Çənlibeldə Dürata baxdığı zaman Qıratın da yan-yörəsinə hərlənib özünə mehriban eləmişdi. “Koroğlu”.
  • İkinci şəhər məktəbinə getdiyim zaman Ə.Haqverdiyevlə tanış oldum. A.Şaiq.
3. Zəmanə, dövr, vaxt. Yaxşı zamanda yaşayırıq.
  • – Mirzənin zamanında bazarda ucuzluq idi. Ə.Haqverdiyev.
  • Zamanmı, insanmı dəyişdi yoxsa. B.Vahabzadə.
4. (Fəlsəfə) Sonsuz inkişaf edən materiyanın, vaxtın davamı və ardıcıllığında təzahür edən ümumi obyektiv varlıq forması.
  • Məkan və zaman hər cür varlığın əsas formalarıdır.
5. (Dilçilik) İş və hərəkətin müəyyən vaxtda icra edilib-edilmədiyini bildirən feil şəkli.
  • Keçmiş zaman şəkilçiləri.
  • Qrammatik zaman anlayışı.
6. Vaxtı ilə, bir vaxt, əvvəllər, keçmişdə.
  • Bir zaman onlar yaxın dost idilər. – Bir zaman oldu bir belə qovğa; Külək ilə gün etdilər dəva. A.Səhhət
7. Az müddət, bir müddət, bir qədər vaxt.
  • Bir zaman durub gözlədim.
  • – Nə xoşdur bir zaman bir dilbərin eşqində yar olmaq; Ümidi-vəsl ilə hicrində müddət biqərar olmaq. S.Ə.Şirvani

Disambig gray.svg Frazeoloji birləşmələr : zaman keçdikcə, zamanın nəbzini tutmaq, zamanla ayaqlaşmaq

Disambig.svg Törəmiş sözlər : zaman-zaman, zamana, axır zaman, bir zaman, çox zaman, eyni zamanda, heç bir zaman, heç zaman, hər zaman, nə zaman, o zaman ki

Books-aj.svg aj ashton 01f.svg Mənbə : Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti. Dörd cilddə. IV cild (SŞTUÜVYZ). Bakı: Şərq-Qərb, 2006, 712 s. Mətn

Mənsubiyyətə görə
Şəxs Adlıq Yiyəlik Yönlük Təsirlik Yerlik Çıxışlıq
Mənim zamanım zamanlarım zamanımın zamanlarımın zamanıma zamanlarıma zamanımı zamanlarımı zamanımda zamanlarımda zamanımdan zamanlarımdan
Sənin zamanın zamanların zamanının zamanlarının zamanına zamanlarına zamanını zamanlarını zamanında zamanlarında zamanından zamanlarından
Onun zamanı zamanları zamanının zamanlarının zamanına zamanlarına zamanını zamanlarını zamanında zamanlarında zamanından zamanlarından
Bizim zamanımız zamanlarımız zamanımızın zamanlarımızın zamanımıza zamanlarımıza zamanımızı zamanlarımızı zamanımızda zamanlarımızda zamanımızdan zamanlarımızdan
Sizin zamanınız zamanlarınız zamanınızın zamanlarınızın zamanınıza zamanlarınıza zamanınızı zamanlarınızı zamanınızda zamanlarınızda zamanınızdan zamanlarınızdan
Onların zamanı zamanları zamanının zamanlarının zamanına zamanlarına zamanını zamanlarını zamanında zamanlarında zamanından zamanlarından

[redaktə]

İsim[redaktə]

Flag of Turkey.svg türkcə:zaman (tr)

Open book 01.svg Etimologiya : Ərəbcə زمان (zama:n(un)

Hyph.png Heca : za-man

Wikt rei-artur3.svg Transkripsiya (BFƏ) : [zɑˈmɑn]

Ico libri.png Mənalar :

1. (Fizika, Fəlsəfə) Bir işin baş verdiyi, verəcəyi və ya verməkdə olduğu vaxt, müddət, zaman.
  • Zaman geçtikçe hafifleyecek yerde, daha ziyade ağırlaşan bir vicdan azabı duyarım. - Ö. Seyfettin
2. Bu müddətin müəyyən bir hissəsi.
  • "Efendiler, az söylemek çok yapmak zamanı gelmiştir." - A. İlhan
3. Müəyyən edilmiş an.
4. Çağ, mövsüm.
  • Gül zamanı.
  • Çocukluk zamanı.
5. Bir işə ayrılmış və ya bir iş üçün adət edilmiş saatlar, vaxt.
6. Period, dövr.
  • Dedelerimizin zamanında burada bir kral yaşardı. - R. Mağden
7. (Astronomiya) Hadisələrin meydana gəlmə və davam etmə növbəsini müəyyən edən, müntəzəm və dövri astronomiya hadisələrini vahid olaraq istifadə edən xəyali bir məfhum.
8. (Dilçilik) Fellərin müəyyənləşdirdiyi indiki zaman, gələcək zaman kimi məfhum.
  • Geldi, gelmiş, geliyor, gelecek, gelir.
9. (Geologiya) Yer qabığının keçdiyi inkişafında müəyyən edilmiş və fosillərə görə dördə ayrılan geniş dövrlərdən hər biri.

Disambig.svg Törəmiş sözlər :

Books-aj.svg aj ashton 01f.svg Mənbə : Türk Dil Kurumu

Qaqauz dili

İsim

zaman (gag)-Flag of Azerbaijan.svg azərbaycanca:zaman (gag)

Krım tatar dili

İsim zaman (crh)-Flag of Azerbaijan.svg azərbaycanca:zaman (crh)